Cần Thơ mở hướng phát triển cá rô phi thành mặt hàng xuất khẩu mới

Cá rô phi đang được TP Cần Thơ định hướng phát triển thành ngành hàng thủy sản có giá trị xuất khẩu, trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ trên thế giới tiếp tục tăng tại nhiều thị trường lớn như Mỹ, Brazil và Nhật Bản. Với lợi thế vùng nuôi rộng, hệ thống chế biến sẵn có và kinh nghiệm sản xuất thủy sản của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, địa phương kỳ vọng cá rô phi sẽ trở thành sản phẩm bổ sung quan trọng bên cạnh các mặt hàng xuất khẩu truyền thống.

Theo ngành nông nghiệp Cần Thơ, đến cuối năm 2025, toàn thành phố đã thả nuôi khoảng 604 ha cá rô phi. Trong khi đó, diện tích có tiềm năng phát triển đối tượng này có thể đạt khoảng 96.500 ha. Nếu nuôi thâm canh, năng suất bình quân ước khoảng 35 tấn/ha; còn với hình thức nuôi lồng bè, sản lượng có thể đạt từ 7 – 8 tấn/bè. Đây được xem là dư địa lớn để địa phương mở rộng quy mô sản xuất trong thời gian tới.

Một lợi thế đáng chú ý là cá rô phi có thể thích nghi trong môi trường nước mặn – lợ, phù hợp với điều kiện sản xuất tại nhiều khu vực của Đồng bằng sông Cửu Long. Cá nuôi trong môi trường này được đánh giá có chất lượng thịt tốt, qua đó tạo thêm lợi thế khi hướng đến các thị trường yêu cầu cao về chất lượng sản phẩm.

Không chỉ có vùng nuôi, Cần Thơ còn có nền tảng chế biến tương đối thuận lợi. Địa phương hiện có hai nhà máy chế biến cá rô phi quy mô lớn. Trong đó, Công ty TNHH Tài Kim Anh vận hành nhà máy công suất khoảng 200 tấn/ngày, sản xuất các dòng cá rô phi phi lê và nguyên con. Bên cạnh đó, Công ty cổ phần Thủy sản sạch Việt Nam đã phát triển sản phẩm cá rô phi phi lê xuất khẩu sang Nhật Bản, phục vụ phân khúc chế biến sashimi và sushi.

Để khai thác tốt hơn tiềm năng này, UBND TP Cần Thơ đã đăng ký tham gia Dự án cải thiện chuỗi giá trị cá rô phi Việt Nam và thúc đẩy thương mại các sản phẩm đậu nành chất lượng cao phục vụ nuôi trồng thủy sản do Mỹ tài trợ, dự kiến triển khai trong 5 năm. Dự án được kỳ vọng hỗ trợ địa phương hình thành chuỗi sản xuất bài bản hơn, từ giống, nuôi thương phẩm đến chế biến và xuất khẩu.

Trên thực tế, cá rô phi từng được nhiều hộ nuôi sử dụng trong ao tôm nước lợ nhằm cải thiện môi trường nuôi. Tuy nhiên, để phát triển thành ngành hàng xuất khẩu, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng diện tích mà còn phải xây dựng được chuỗi liên kết ổn định. Người nuôi cần đầu ra rõ ràng, doanh nghiệp cần nguồn nguyên liệu đồng đều, còn thị trường xuất khẩu đòi hỏi sản phẩm phải đáp ứng chặt chẽ các tiêu chuẩn về chất lượng và an toàn thực phẩm.

Một trong những vấn đề quan trọng là chất lượng con giống. Hiện TP Cần Thơ cung ứng trên 30 triệu con giống cá rô phi mỗi năm, đáp ứng khoảng 60% nhu cầu tại địa phương; phần còn lại vẫn phải nhập từ các tỉnh như Đồng Tháp, An Giang. Ngành nông nghiệp thành phố cũng đang phối hợp với Tập đoàn Tiran Shipping của Israel để nghiên cứu, phát triển các dòng cá rô phi đơn tính, gồm rô phi trắng, rô phi đen chịu mặn và diêu hồng.

Bên cạnh nguồn giống, hiệu suất chế biến cũng là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến sức cạnh tranh. Một số nhóm giống có định mức chế biến khoảng 2,8 – 2,9, trong khi nhóm khác có thể lên tới 3,2 – 3,3. Chênh lệch này khiến chi phí chế biến và hiệu quả sản xuất giữa các dòng giống không giống nhau, dù giá bán con giống có thể chưa phản ánh rõ sự khác biệt.

Với thị trường Mỹ, yêu cầu kiểm soát dư lượng chất cấm trong sản phẩm thủy sản nhập khẩu rất nghiêm ngặt. Vì vậy, việc kiểm soát từ khâu sản xuất giống, thức ăn, quy trình nuôi đến chế biến là điều kiện bắt buộc nếu cá rô phi muốn đi xa hơn trên thị trường quốc tế.

Trong giai đoạn tới, nếu Cần Thơ xây dựng được chuỗi liên kết khép kín, chủ động nguồn giống chất lượng cao, mở rộng vùng nuôi theo quy hoạch và gắn sản xuất với doanh nghiệp chế biến, cá rô phi có thể trở thành ngành hàng xuất khẩu mới của địa phương. Đây cũng là hướng đi giúp đa dạng hóa sản phẩm thủy sản của Đồng bằng sông Cửu Long, giảm phụ thuộc vào một số đối tượng nuôi truyền thống và tạo thêm cơ hội nâng cao giá trị cho người nuôi.